TTO - Bao giờ cũng vậy, nhắc đến đời sống tình cảm tuổi học trò, không ít teen phụng phịu, dỗi hờn: “Tại sao người lớn cứ hay can thiệp vào những cảm xúc riêng mà không tôn trọng, không thấu hiểu hay tỏ ra đồng cảm với mình?”.

Tuổi dậy thì cũng là lúc teen bắt đầu có những cảm xúc "thương thương, nhớ nhớ" - Ảnh minh họa: Benny Phan

Giải mã những ngọn nguồn xúc cảm

Nguyên nhân là vì teen chưa được trang bị những kỹ năng cần thiết để tự điều chỉnh, quản lý tốt cảm xúc bản thân, nhất là trong cái chuyện “tình yêu, tình báo”. Từ thế giới thật đến thế giới ảo, từ những nơi công cộng đến những nơi riêng tư, teen vô tư thả nổi cảm xúc theo từng nhịp đập của con tim mà không để lý trí soi đường, dẫn lối.

Tuổi dậy thì đến, con gái có những thay đổi ở cơ thể, tạo nên “đường cong” rất ư con gái thì con trai bắt đầu trổ mã: cao hơn, vạm vỡ hơn, râu ria, vỡ giọng... Chính những thay đổi mang tính… độc quyền mà chỉ giới này có mà giới kia không có đã khiến sự tò mò và “độ nóng” của giới này và giới kia tăng một cách chóng mặt. Thế là những xúc cảm “rung rung, động động, thương thương, nhớ nhớ” bắt đầu xuất hiện cộng với việc được lặp đi lặp lại với cường độ nhanh, mạnh khiến… “phản ứng tỏa nhiệt” được vận hành. Và công thức phát sinh tình cảm xuất hiện như sau:

Bất ngờ + tò mò =>Muốn tìm hiểu

Muốn tìm hiểu => Hay ngắm nhìn

Hay ngắm nhìn => Nhớ nhớ, thương thương

Nhớ nhớ, thương thương => Rung rung, động động

Rung rung, động động => Say say, đắm đắm

Hãy học cách quản lý cảm xúc yêu thương để bức tranh cuộc sống của teen có nhiều vệt màu tươi sáng - Ảnh minh họa: Khểnh

Những xúc cảm ban đầu có thể là: mến, thích, yêu quý, hoặc “ghét ơi là ghét”... Đó chính là những “manh mối” đầu tiên phát sinh tình cảm học trò.

Bên cạnh sự phát triển về cơ thể dẫn đến sự “tò mò giới tính” thì một trong những nguyên nhân dẫn đến những “xúc cảm giới tính” nơi teen chính là xuất phát từ trái tim theo đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Tuổi dậy thì không chỉ kích hoạt hệ thống nội tiết tố dẫn đến những thay đổi bề ngoài cơ thể mà còn làm phát triển cả bề trong. Đó chính là sự tăng kích cỡ thể tích trái tim cũng như lượng máu sản sinh, trong khi các mạch máu chưa “lớn” kịp khiến cho áp suất “máu chảy về tim” tăng cao làm cho trái tim đập mạnh và... tăng tốc hơn so với khi teen chưa dậy thì.

Trái tim đập nhanh khiến những tình cảm tích cực lẫn tiêu cực cũng xuất hiện nhanh và biến mất cũng... nhanh còn hơn cả lúc xuất hiện, thậm chí nhiều khi lý trí chưa kịp “ra tay” phân tích hay điều chỉnh cho tình cảm đi đúng hướng. Đây chính là lý do mà teen dễ cảm tình với một ai đó vào ngày hôm nay, nhưng có thể ngày mai hoặc tuần sau, những tình cảm ấy đã tiêu tan và chuyển di sang người khác.

Các nhà tâm lý học gọi những tình cảm ở giai đoạn lứa tuổi này là “xúc cảm giới tính”, bởi đó là những tình cảm chưa bền vững, thậm chí, sang lứa tuổi trung học phổ thông, những tình cảm này cũng chưa được coi là tình yêu mà chỉ là “rung động đầu đời”.

Quản lý cảm xúc để được yêu thương

Cấm teen có cảm xúc, cảm tình... là một “nhiệm vụ bất khả thi”, nhưng nếu để teen tự do tung tăng bay nhảy từ mối tình này sang mối tình khác thì có thể teen sẽ đi lạc hướng và tự đóng lại những cánh cửa bước vào tương lai của mình. Thế nên, khi teen biết hai trong số nhiều nguyên nhân phát sinh tình cảm thì cũng nên biết cách quản lý cảm xúc của mình để được quyền yêu thương cũng như chiếm trọng tình thương của mọi người.

Giải tỏa năng lượng bằng hoạt động bổ ích

Với sự phát triển nhanh chóng của cơ thể thì teen luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hoạt động với nguồn năng lượng dồi dào trong cơ thể. Chính lượng năng lượng này là nguyên nhân hình thành nên nhiều cảm xúc (tốt lẫn u tối) trong teen.

Thế nên, nếu không chọn cho mình một số hoạt động bổ ích và cố định như: bóng chuyền, bơi lội, cầu lông, múa,... thì tay chân teen lúc nào cũng có cảm giác bị dư thừa và cần phải “mó máy” để... giải tỏa (nguyên nhân chính của những hành vi tình cảm xấu xí nơi công cộng). Một công đôi việc, teen lại còn có thân hình, làn da đẹp nhờ chơi thể thao đều đặn.

Không nuông chiều cảm xúc

Nhiều teen không biết đặt cho mình những quy chuẩn về ứng xử, hành động khi trái tim lỗi nhịp. Chỉ cần thích một ai đó là sẵn sàng bất chấp tất cả để nhu cầu yêu thương được giải tỏa: cúp học, dạt nhà cho ra dáng người lớn và kết thúc tất cả trong nhà nghỉ với những ngô nghê về an toàn tình dục.

Một số teen quan niệm: “Mình thích thì mình làm, chả cần biết ai nói gì”, đây chính là vệt đen to tướng che lấp đi vệt sáng long lanh của tình cảm học trò. Hãy đặt giới hạn ở cái nắm tay, cái tựa vào vai và sự nương tựa nhau trong học tập, cuộc sống. Có như thế, teen mới xóa  bỏ những định kiến nơi người khác về sự nông nổi, bồng bột của mình trong tình cảm.

Hoạch định mục tiêu cuộc đời

Teen bám víu vào những mối tình một phần cũng vì không tìm được những sự vui tươi trong những hoạt động khác trong cuộc sống của mình. Nguyên nhân sâu xa là teen chưa định hướng, chưa biết đặt cho mình mục tiêu quan trọng trong cuộc sống. Vì vậy, teen hãy nguệch ngoạc hoặc trau chuốt trong cuốn sổ cầm tay của mình câu trả lời cho những câu hỏi sau:

Mình sẽ đạt được những chứng chỉ gì khi tốt nghiệp? Mình sẽ phát triển đến mức “siêu phàm” kỹ năng nào? Thuyết trình, nói trước đám đông hay kỹ năng giao tiếp? Trong tương lai, mình sẽ là ai?

Đặt mục tiêu trong từng thời điểm của cuộc đời sẽ giúp teen tìm thấy nhiều niềm vui từ việc đạt được chúng. Chuyện “tình yêu, tình báo” nếu xuất hiện cũng sẽ trở thành những “vệt hồng tươi sáng”, điểm xuyết cho bức tranh cuộc sống của teen.

Chuyên viên tâm lý NGUYỄN THỊ TRANG NHUNG